سیستم هزینه یابی سفارش کار

سیستم هزینه یابی سفارش کار زمانی به کار گرفته می‌شود که مشخصات کالا به وسیله مشتری تعیین می‌گردد و محصولات تولیدی با یکدیگر مشابه نبوده و قابل تفکیک باشند. این سیستم در مورد تولیدکنندگان مبل، صنایع کشتی‌سازی، هواپیما‌سازی، مؤسسات حسابرسی و نظایر آنها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ویژگی‌های شرکت‌هایی که از این سیستم استفاده می‌کنند:

• تولید محصول یا ارائه خدمات طبق سفارش مشتری انجام می‌گیرد.
• ویژگی‌ها و شکل محصول توسط مشتری ارائه می‌شود.
• تولیدات به صورت انبوه و تکراری نمی‌باشند.
• بهای تمام شده تولیدات معمولاً متفاوت است.
• ردیابی عوامل تولید برای هر سفارش به راحتی امکان‌پذیر است.
• هزینه انبارداری و بازاریابی در این شرکت‌ها اندک است.

کارت هزینه سفارش (Job Cost Sheet)

جزئیات مربوط به بهای تمام شده هر سفارش (مواد مستقیم، دستمزد مستقیم و سربار ساخت) در کارتی درج می‌شود که کارت هزینه سفارش نامیده می‌شود. در سیستم هزینه یابی سفارش کار، برای جمع‌آوری اطلاعات مربوط به بهای تمام شده سفارشات، در دفتر کل یک حساب «کالای در جریان ساخت» برای تمامی سفارش‌ها در نظر گرفته می‌شود و برای هر سفارش در دفاتر معین، حساب معین کالای در جریان ساخت مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مثال جامع: شرکت پارس (سیستم هزینه یابی سفارش کار)

رویدادهای زیر طی شهریور ماه به وقوع پیوسته است (ارقام جدید):

• الف) خرید نسیه مواد: ۳۰۰,۰۰۰ ریال.
• ب) مواد مستقیم مصرف شده و دستمزد مستقیم سفارشات:

• ج) تخصیص سربار به سفارشات بر اساس ۶۰% دستمزد مستقیم.
• د) استهلاک ماشین‌آلات مورد استفاده در سفارشات: ۴۰,۰۰۰ ریال.
• هـ) سایر هزینه‌های سربار: اجاره ۲۷۰,۰۰۰، بیمه ۱۳۰,۰۰۰، حقوق نگهبانان ۱۵۰,۰۰۰.
• و) سفارش‌های ۱ و ۳ تکمیل و به انبار کالای ساخته شده انتقال یافت.
• ز) سفارش شماره ۳ با دریافت مبلغ ۱,۱۰۰,۰۰۰ ریال تحویل مشتری شد.

ثبت‌های حسابداری مثال شرکت پارس

تکمیل سفارشات و انتقال به انبار (و) و فروش (ز)

بهای تمام شده سفارش ۱ = ۳۵۰,۰۰۰ (مواد) + ۲۰۰,۰۰۰ (دستمزد) + ۱۲۰,۰۰۰ (سربار) = ۶۷۰,۰۰۰ ریال.
بهای تمام شده سفارش ۳ = ۴۲۰,۰۰۰ + ۳۰۰,۰۰۰ + ۱۸۰,۰۰۰ = ۹۰۰,۰۰۰ ریال.

بستن حساب سربار جذب شده و اضافه جذب سربار

سربار جذب شده = ۶۰۰,۰۰۰، سربار واقعی = ۵۹۰,۰۰۰ ← اضافه جذب = ۱۰,۰۰۰ (کم اهمیت).

گزارش بهای تمام شده کالای فروش رفته (تعدیل شده)

مسائل(با حل تشریحی)

جمع‌بندی

• ✅ سیستم هزینه یابی سفارش کار برای تولیدات غیر یکسان و طبق سفارش مشتری مناسب است.
• ✅ هر سفارش دارای کارت هزینه جداگانه است که مواد، دستمزد و سربار تخصیص یافته را نشان می‌دهد.
• ✅ ثبت خرید مواد، مصرف مواد مستقیم (بدهکار کالای در جریان ساخت – سفارش مربوطه) و مواد غیرمستقیم (بدهکار سربار) انجام می‌شود.
• ✅ دستمزد مستقیم به حساب کالای در جریان ساخت – سفارش مربوطه تخصیص می‌یابد.
• ✅ سربار با نرخ از پیش تعیین شده (مثلاً درصدی از دستمزد مستقیم) به سفارشات جذب می‌شود.
• ✅ پس از تکمیل سفارش، بهای تمام شده آن از کالای در جریان ساخت به کالای ساخته شده منتقل می‌شود.
• ✅ هنگام فروش، بهای تمام شده کالای فروش رفته به حساب مربوط منتقل و سود ناخالص محاسبه می‌گردد.
• ✅ در پایان دوره، اضافه یا کسر جذب سربار تعیین و به بهای تمام شده کالای فروش رفته (در صورت کم اهمیت) یا بین حساب‌های مربوط تسهیم می‌شود.